Ankara’da Bir Dosyanın İçinden: Mehmet Aksu Kimdir?
Veriyle başlayan bir merakın hikâyesi
Ankara’da yaşamak bana hep aynı şeyi öğretti: bilgiyle gerçek arasındaki farkı ayırt etmek sabır ister. Özellikle ekonomi okumuş biriysen, rakamların soğukluğu ile insanların hikâyeleri arasındaki boşluk daha da belirginleşir. Ben de çoğu zaman veri tablolarının arasında kaybolurken kendimi insan yüzlerini düşünürken buluyorum.
Bir gün masa başında eski notlarımı karıştırırken “Mehmet Aksu kimdir?” diye yazdığım bir satır çıktı karşıma. O an bunun basit bir isim arayışı olmadığını fark ettim. Çünkü bu isim, farklı kaynaklarda farklı bağlamlarda karşıma çıkmıştı. Kamu yönetiminde geçen bir Mehmet Aksu, akademik çevrede adı geçen başka bir Mehmet Aksu, özel sektörde proje geliştiren bir başka profil…
İşin garibi, her biri birbirinden farklı ama aynı zamanda birbirine benzeyen izler taşıyordu.
Mehmet Aksu kimdir? sorusunun veri tarafı
Veriyle çalışan biri olarak ilk yaptığım şey her zamanki gibi parçaları ayırmak oldu. Aynı isim, farklı şehirler, farklı meslekler, farklı yıllar…
Bazı kayıtlar yerel yönetimlerde görev almış bir isimden bahsediyordu. Bazı akademik yayınlarda ekonomi ve kamu politikaları üzerine çalışan bir araştırmacı olarak geçiyordu. Özel sektörde ise proje yönetimi ve finans alanında çalışan profesyoneller arasında bu isme rastlamak mümkündü.
Bu noktada şunu fark ettim: “Mehmet Aksu kimdir?” sorusu tek bir kişiye değil, aslında bir isim kümelenmesine dönüşüyordu. Türkiye gibi büyük bir ülkede aynı adı taşıyan birçok insanın farklı alanlarda iz bırakması aslında oldukça normaldi. Ama bu normal durum bile insana tuhaf bir derinlik hissi veriyordu.
Çünkü veri tablolarında her şey net görünür ama insan hikâyelerinde aynı netlik yoktur.
Ankara’da geçen bir çocukluk anısı ve isimlerin ağırlığı
Çocukken mahallemizde “Mehmet amca” diye seslendiğimiz bir komşumuz vardı. Sessiz, kendi halinde, sabahları erken kalkıp gazete alan bir adamdı. O zamanlar isimler benim için sadece seslerden ibaretti.
Şimdi ise aynı ismin farklı hayatlara nasıl dağıldığını gördükçe, o çocukluk algımın ne kadar yüzeysel olduğunu anlıyorum.
Ankara sokaklarında yürürken bazen tabelalara bakıyorum. Avukatlık ofisleri, mühendislik büroları, danışmanlık şirketleri… Her kapının arkasında farklı bir “Mehmet Aksu kimdir?” cevabı olabileceğini düşünmek garip bir his yaratıyor.
Veri, kimlik ve belirsizlik arasındaki ince çizgi
Ekonomi okurken öğrendiğim en önemli şeylerden biri, verinin asla tek başına gerçeği anlatmadığıydı. Özellikle isim bazlı aramalarda bu çok daha belirgin hale geliyor.
Mehmet Aksu kimdir? sorusunu veri açısından ele aldığımda karşıma çıkan tablo şu oluyor:
Aynı isimle farklı şehirlerde kayıtlar
Farklı sektörlerde çalışan kişiler
Zaman içinde değişen görev tanımları
Eksik ya da çakışan bilgiler
Bu tabloyu gördüğümde aklıma hep şu geliyor: İnsan hayatı aslında bir veri seti gibi değil, daha çok sürekli güncellenen ama hiçbir zaman tamamlanmayan bir dosya.
Bir dosyanın içindeki eksik satırlar
Bir gün üniversite kütüphanesinde eski tezleri incelerken, “Mehmet Aksu” ismine sahip bir akademik çalışmaya rastladım. Ekonomi politikaları üzerine yazılmıştı. Rakamlar, grafikler, analizler… Hepsi oldukça disiplinliydi.
Ama yazarın hayatına dair çok az bilgi vardı. Sadece kurum adı ve yıl. O an şunu düşündüm: Belki de veri dediğimiz şey, insanların sadece görünen yüzünü tutabiliyor.
İş hayatında karşılaştığım küçük bir sahne
Geçen yıl bir projede veri analizi yaparken ekipte bir toplantı olmuştu. Konu, farklı şehirlerdeki aynı isimli kişilerin kayıtlarının ayrıştırılmasıydı. Sistem yanlış eşleşmeler yapıyordu.
Bir arkadaşım gülerek “Her Mehmet Aksu aynı kişi mi sanıldı yani?” demişti.
O an herkes gülmüştü ama ben içten içe durumu düşündüm. Çünkü mesele sadece teknik bir hata değildi; kimliklerin birbirine karışmasıydı. İnsanların dijital dünyada ne kadar kolay birbirine benzetildiğini o gün daha iyi anladım.
Mehmet Aksu kimdir? sorusunun insan tarafı
Zaman geçtikçe bu soruya tek bir cevap aramayı bıraktım. Çünkü gördüm ki bazı isimler tek bir hayatı temsil etmiyor.
Mehmet Aksu kimdir? sorusu benim için artık şuna dönüşmüştü:
Bir şehirde kamu için çalışan biri olabilir.
Bir üniversitede ders anlatan bir akademisyen olabilir.
Bir ofiste projeler geliştiren bir uzman olabilir.
Ya da hepsinden biraz taşıyan farklı insanlar olabilir.
Bu çeşitlilik bana garip bir huzur verdi. Çünkü insanı tek bir tanıma sığdırma zorunluluğu ortadan kalktı.
Ankara akşamlarında kalan düşünceler
Akşamları Ankara’da hava soğuduğunda, sokak lambalarının altında yürürken bazen bu konuyu düşünüyorum. Veriyle uğraşırken insanı unutmamak gerektiğini fark ediyorum.
Çünkü her satırın arkasında bir hayat var. Her isim, farklı bir yolculuğun başlangıcı ya da devamı.
Mehmet Aksu kimdir? sorusu da benim için artık bir arama ifadesi değil, bir düşünme biçimi haline geldi.
Son bir gözlem
Belki de en önemli şey şu: İsimler bize kapı açar ama içerideki odaları ancak hikâyeler gösterir. Veri bana kapıyı gösterdi, ama içeride ne olduğunu anlamak için insan hikâyelerine bakmak gerekti.
Ve her baktığımda şunu daha net görüyorum: Aynı isim, bambaşka hayatlar taşıyabilir.
Umarız “Adana Yüreğir Kaymakamı kim” hakkındaki bu rehber işinize yaramıştır. Kacmazmakina ailesiyle kalmaya devam edin!